Tấm bản đồ chiến lược cho một Luận án Tiến sĩ Quản lý bệnh viện thành công: PRECEDE-PROCEED

Khi nghiên cứu các vấn đề trong quản lý bệnh viện ở trình độ Tiến sĩ, một trong những thách thức lớn nhất không phải là "làm cái gì" mà là trả lời câu hỏi "Tại sao làm như vậy?" và "Làm thế nào để chứng minh nó hiệu quả bền vững?".

Để giải quyết bài toán hóc búa này, mô hình PRECEDE-PROCEED được xem là một trong những "khung xương sống" (framework) ưu việt nhất. Không chỉ giới hạn trong Y tế công cộng, mô hình này đang ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong quản trị chất lượng bệnh viện và thay đổi hành vi nhân viên y tế.

(Nguồn: AI Generated)

Mô hình PRECEDE-PROCEED là khung đánh giá chi phí - lợi ích được đề xuất vào năm 1974 bởi tiến sĩ Lawrence W. Green, cung cấp một cấu trúc tư duy logic, giúp Nghiên cứu sinh (NCS) thiết kế luận án đi từ chẩn đoán gốc rễ đến đánh giá tác động.

1. Tư duy "Chẩn đoán trước, Kê đơn sau" (PRECEDE)

Phần lớn các đề tài nghiên cứu thất bại vì vội vàng đưa ra giải pháp khi chưa hiểu rõ nguyên nhân. Giai đoạn PRECEDE buộc NCS phải thực hiện các chẩn đoán đa tầng:

• Chẩn đoán xã hội & dịch tễ học: Xác định vấn đề cốt lõi của bệnh viện (VD: Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện cao, sự hài lòng người bệnh thấp).
• Chẩn đoán hành vi & môi trường: Phân tích hành vi cụ thể của nhân viên y tế hoặc bệnh nhân dẫn đến vấn đề đó.

2. Phân tích sâu sắc các yếu tố ảnh hưởng (Điểm nhấn học thuật)

Đây là phần "đắt giá" nhất để biện luận trong luận án. Mô hình giúp bạn phân loại nguyên nhân thành 3 nhóm yếu tố, tạo nên độ sâu cho nghiên cứu:

• Yếu tố Tiền đề (Predisposing factors): Kiến thức, thái độ, niềm tin của nhân viên/bệnh nhân.
• Yếu tố Tạo điều kiện (Enabling factors): Cơ sở vật chất, quy trình, kỹ năng, nguồn lực sẵn có tại bệnh viện.
• Yếu tố Củng cố (Reinforcing factors): Sự khen thưởng, phản hồi từ lãnh đạo, áp lực từ đồng nghiệp.

Ví dụ:

Khi nghiên cứu về tuân thủ quy trình rửa tay, NCS không chỉ đo lường tỷ lệ rửa tay mà còn phân tích xem: nhân viên lười rửa tay do thiếu bồn rửa (yếu tố tạo điều kiện), do không tin vào hiệu quả (yếu tố tiền đề), hay do lãnh đạo không làm gương (yếu tố củng cố)?

3. Đánh giá toàn diện (PROCEED)

Một luận án Tiến sĩ đòi hỏi sự khắt khe trong đánh giá hiệu quả can thiệp. Phần PROCEED cung cấp khung đánh giá 3 cấp độ:

• Đánh giá quá trình (Process Evaluation): Can thiệp có được thực hiện đúng kế hoạch không?
• Đánh giá tác động (Impact Evaluation): Kiến thức, thái độ và hành vi của nhân viên có thay đổi ngay sau can thiệp không?
• Đánh giá kết quả (Outcome Evaluation): Các chỉ số vĩ mô của bệnh viện (tỷ lệ tai biến, chi phí,…) có cải thiện sau thời gian dài không?

Mô hình PRECEDE-PROCEED là mô hình ưu việt, được áp dụng phổ biến trong hầu hết các luận án Tiến sĩ Quản lý bệnh viện. Từ 2016 đến nay trường Đại học Y tế công cộng là trường ĐẦU TIÊN và DUY NHẤT đào tạo chương trình Tiến sĩ Quản lý bệnh viện và tiếp tục tuyển sinh khóa mới năm 2026.

Ứng viên quan tâm xin mời chi tiết về chương trình Tiến sĩ Quản lý bệnh viện xin mời truy cập: https://huph.edu.vn/sites/qldt/tien-si-quan-ly-benh-vien