Trong điều trị hiện đại, chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư được xem là một trong những trụ cột quan trọng bên cạnh điều trị nội khoa, ngoại khoa và chăm sóc toàn diện. Không chỉ giúp duy trì thể trạng, dinh dưỡng hợp lý còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng, rút ngắn thời gian nằm viện và cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nhằm chuẩn hóa hoạt động điều trị dinh dưỡng ung thư, ngày 18/6/2026, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1768/QĐ-BYT về Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư. Đây là tài liệu chuyên môn quan trọng, góp phần thống nhất thực hành lâm sàng và nâng cao chất lượng chăm sóc dinh dưỡng tại các cơ sở khám chữa bệnh.

Người bệnh ung thư có nguy cơ suy dinh dưỡng cao

Ung thư là một trong những nhóm bệnh có nguy cơ suy dinh dưỡng cao nhất. Bản thân khối u, phản ứng viêm của cơ thể cùng các phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị hoặc phẫu thuật đều có thể làm giảm khả năng ăn uống, hấp thu và chuyển hóa chất dinh dưỡng.

Thực tế cho thấy, nhiều người bệnh đã xuất hiện tình trạng suy dinh dưỡng ngay từ khi được chẩn đoán hoặc trong quá trình điều trị. Suy dinh dưỡng không chỉ ảnh hưởng đến thể trạng mà còn làm giảm khả năng đáp ứng điều trị, tăng nguy cơ biến chứng, kéo dài thời gian nằm viện, giảm chất lượng cuộc sống và làm tăng tỷ lệ tử vong.

Chính vì vậy, sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng và can thiệp kịp thời là một nội dung không thể thiếu trong quá trình điều trị người bệnh ung thư.

Điều trị dinh dưỡng cần được cá thể hóa theo từng người bệnh

Theo Quyết định số 1768/QĐ-BYT, tất cả người bệnh ung thư cần được đánh giá nguy cơ suy dinh dưỡng định kỳ. Những trường hợp có nguy cơ cao cần được đánh giá chuyên sâu nhằm xác định mức độ suy dinh dưỡng và xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp.

Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người bệnh không giống nhau mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Loại ung thư.
• Giai đoạn bệnh.
• Phương pháp điều trị.
• Tình trạng chuyển hóa.
• Các bệnh lý kèm theo.

Do đó, chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư cần được xây dựng theo hướng cá thể hóa.

Các chuyên gia khuyến cáo ưu tiên nuôi dưỡng qua đường tiêu hóa khi người bệnh còn khả năng ăn uống. Chế độ ăn cần bảo đảm cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, vitamin và khoáng chất phù hợp với từng giai đoạn điều trị.

Bên cạnh đó, người bệnh cần được sàng lọc, đánh giá và xử trí kịp thời các vấn đề thường gặp như:

• Suy dinh dưỡng.
• Suy giảm khối cơ.
• Hội chứng suy mòn do ung thư.
• Hội chứng nuôi ăn lại.

Hướng dẫn của Bộ Y tế cũng đưa ra các nguyên tắc về nhu cầu dinh dưỡng, lựa chọn thực phẩm phù hợp, an toàn thực phẩm, xây dựng khẩu phần ăn và các phương pháp điều trị dinh dưỡng nhằm hỗ trợ quá trình điều trị hiệu quả hơn.

Cập nhật hướng dẫn chuyên môn vào đào tạo Thạc sĩ Dinh dưỡng

Việc xây dựng và cập nhật các hướng dẫn chuyên môn về chăm sóc dinh dưỡng theo chuyên khoa, đặc biệt đối với người bệnh ung thư, luôn được Bộ Y tế, các bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh, viện nghiên cứu và các cơ sở đào tạo chuyên ngành Dinh dưỡng quan tâm.

Tại Trường Đại học Y tế công cộng, chương trình đào tạo Thạc sĩ Dinh dưỡng được xây dựng theo định hướng gắn với thực hành nghề nghiệp và các yêu cầu chuyên môn của hệ thống y tế. Ngay từ khi triển khai, chương trình đã chú trọng chuẩn đầu ra, năng lực thực hành và thường xuyên rà soát, cập nhật nội dung đào tạo theo các hướng dẫn chuyên môn mới của Bộ Y tế.

Trong thời gian tới, chương trình sẽ tiếp tục tích hợp các nội dung của Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư ban hành theo Quyết định số 1768/QĐ-BYT, qua đó nâng cao năng lực chuyên môn của học viên và tăng cường khả năng đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong chăm sóc dinh dưỡng lâm sàng.

Dinh dưỡng đúng góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng cuộc sống

Sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng, xây dựng chế độ ăn phù hợp và theo dõi thường xuyên trong suốt quá trình điều trị là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người bệnh ung thư.

Mỗi người bệnh có đặc điểm bệnh lý và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Vì vậy, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng, không tự ý áp dụng các chế độ ăn theo truyền miệng hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng.

Dinh dưỡng đúng không chỉ hỗ trợ điều trị hiệu quả hơn mà còn giúp phục hồi thể trạng, cải thiện chất lượng cuộc sống và tạo nền tảng cho quá trình chăm sóc sức khỏe lâu dài của người bệnh ung thư.