Những dấu ấn y tế nổi bật năm 2025 và vai trò tiên phong của ngành Y tế công cộng

Năm 2025 khép lại với những bước chuyển mang tính lịch sử của hệ thống chính sách y tế Việt Nam. Từ việc cấm hoàn toàn thuốc lá thế hệ mới, luật hóa chi trả khám sàng lọc bằng bảo hiểm y tế (BHYT), đến sự thay đổi tư duy trong Luật Phòng bệnh và Luật Dân số, tất cả đều cho thấy dấu ấn rõ nét của ngành Y tế công cộng (YTCC) – lĩnh vực lấy bằng chứng khoa học làm nền tảng, lấy cộng đồng làm trung tâm và lấy phòng bệnh làm chiến lược dài hạn.

1. Cuộc chiến đẩy lùi thuốc lá thế hệ mới: thắng lợi của khoa học và chính sách

Ngày 14/01/2025 Nghị quyết số 173/2024/QH15 chính thức có hiệu lực, cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Tiếp đó, ngày 11/12/2025, Luật Đầu tư (sửa đổi) tiếp tục đưa các sản phẩm này vào danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Thành công này có sự đóng góp quan trọng của đội ngũ chuyên gia YTCC, trong đó có các giảng viên và nhà nghiên cứu của Trường Đại học Y tế công cộng (HUPH). Thông qua các nghiên cứu về độc tính, gánh nặng bệnh tật và chi phí kinh tế, các chuyên gia đã cung cấp bằng chứng khoa học phản biện luận điểm “giảm hại” của ngành công nghiệp thuốc lá, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá tham gia vận động chính sách và truyền thông cộng đồng, giúp người dân – đặc biệt là thanh thiếu niên – nhận diện rõ nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ thuốc lá thế hệ mới.

2. Sửa đổi Luật Phòng bệnh: chuyển dịch từ “chữa bệnh” sang  “phòng bệnh chủ động”

Được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025, Luật Phòng bệnh đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý y tế: từ tập trung “điều trị” sang “phòng bệnh chủ động, lâu dài và toàn diện”.

Lần đầu tiên, các bệnh không lây nhiễm có gánh nặng lớn như ung thư, tim mạch, đái tháo đường, rối loạn sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng được quy định ở cấp độ luật. Đặc biệt, luật hóa chi trả BHYT cho khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm đã mở ra cơ hội tiếp cận dịch vụ dự phòng cho hàng triệu người dân, đồng thời giảm chi phí điều trị trong tương lai.

Song hành với chính sách, nguồn nhân lực YTCC được chú trọng thông qua các cơ chế học bổng và ưu tiên đào tạo. Đây chính là cơ hội nghề nghiệp bền vững cho sinh viên theo học các ngành YTCC, Y học dự phòng, Dinh dưỡng – những lĩnh vực đang giữ vai trò then chốt trong hệ thống y tế hiện đại.

Gánh nặng của bệnh không lây nhiễm của Việt Nam

*Nguồn: World Health Organization - Noncommunicable Diseases (NCD) Country Profiles, 2018

3. Luật Dân số: từ "kiểm soát số lượng" đến "nâng cao chất lượng"

Luật Dân số mới được thông qua tháng 12/2025 đã đánh dấu sự thay đổi mạnh mẽ trong cách tiếp cận: tôn trọng quyền tự quyết của gia đình, lấy chất lượng dân số làm trọng tâm.

Luật Dân số chính thức bãi bỏ thông điệp “Mỗi cặp vợ chồng chỉ nên có từ một đến hai con” và bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực như kéo dài thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ sinh con thứ hai, ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội cho gia đình có từ hai con, hỗ trợ chi phí điều trị hiếm muộn. Đóng góp vào quá trình xây dựng luật, các chuyên gia YTCC đã giúp chính sách dân số không chỉ là chính sách mang tính quản lý mà thực sự hướng tới hạnh phúc và sức khỏe gia đình.

4. Luật BHYT sửa đổi: hiện thực hóa nguyên tắc “không bỏ ai lại phía sau”

Luật BHYT sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, tiếp tục khẳng định giá trị cốt lõi của YTCC: công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế. Việc quỹ BHYT chi trả cho khám sàng lọc, chẩn đoán sớm các bệnh không lây nhiễm; mở rộng nhóm hưởng 100% BHYT; giảm mức đóng cho học sinh, sinh viên và tăng cường thông tuyến đã giúp giảm gánh nặng tài chính cho người dân.

Những thay đổi này dựa trên các nghiên cứu kinh tế y tế do chuyên gia YTCC thực hiện, chứng minh rằng đầu tư cho dự phòng luôn hiệu quả và bền vững hơn điều trị muộn. Từ đó vừa bảo vệ tính bền vững cho quỹ BHYT, vừa bảo vệ tối ưu sức khỏe cho người dân.

Các điểm mới của chính sách BHYT

HUPH – Nơi đào tạo những người kiến tạo tương lai sức khỏe cộng đồng

Những dấu ấn y tế năm 2025 cho thấy vai trò không thể thay thế của Y tế công cộng trong hoạch định chính sách quốc gia. Tự hào là trường đại học đầu tiên đào tạo YTCC tại Việt Nam, HUPH cam kết trang bị cho người học tư duy khoa học, đạo đức nghề nghiệp và năng lực nghiên cứu – chính sách, sẵn sàng đáp ứng những thách thức sức khỏe của xã hội hiện đại.

Tuyển sinh Cử nhân Y tế công cộng

👉 Tổ hợp tuyển sinh Cử nhân YTCC:

B00: Toán - Hóa học - Sinh học

B03: Toán - Sinh học - Ngữ Văn

B08: Toán - Sinh học - Tiếng Anh

C02: Toán - Ngữ văn - Hóa học

D01: Toán - Ngữ văn - Tiếng Anh

D13: Ngữ văn - Sinh học - Tiếng Anh

Thông tin liên hệ tư vấn tuyển sinh:

Phòng Quản lý Đào tạo - Trường Đại học Y tế công cộng

Địa chỉ: Số 1A đường Đức Thắng, phường Đông Ngạc, TP. Hà Nội

Điện Thoại: 024 6266 2342