Y tế công cộng - Tuyến phòng thủ quan trọng trong các tình huống y tế khẩn cấp

Y tế công cộng - Tuyến phòng thủ quan trọng trong các tình huống y tế khẩn cấp

Y tế công cộng (YTCC) đã thể hiện vai trò đáng kể trong việc cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân trên toàn thế giới, bao gồm cả Việt Nam, cũng như góp phần kiểm soát hiệu quả đại dịch COVID-19 vừa qua. Điều này đã được Thứ trưởng Bộ Y tế, PGS. TS. Nguyễn Thị Liên Hương, nêu rõ tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 77.

Trong 4-5 năm trở lại đây, tình hình sức khỏe và các yếu tố quyết định sức khỏe của người dân trên toàn thế giới đã có những biến đổi đáng kể, đặc biệt liên quan đến những tình huống khẩn cấp như bệnh dịch mới nổi, biến đổi khí hậu (hạn hán, lũ lụt, động đất…). Những tình huống khẩn cấp này để lại những hậu quả nặng nề, trong đó có hậu quả về sức khỏe.

Vai trò của Y tế công cộng trong các tình huống Y tế cụ thể

Trận lũ bất ngờ tại Hà Giang vào đầu tháng 6/2024 là một ví dụ điển hình. Trận lũ đã gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về người và của, đồng thời đặt ra nhiều thách thức cho công tác y tế. Trong bối cảnh đó, vai trò của YTCC càng nổi bật trong việc ứng phó và khắc phục hậu quả của thiên tai này. Cụ thể, các hoạt động chính của YTCC bao gồm:

1. Phòng ngừa và chuẩn bị trước lũ:
   • Giám sát dịch tễ: Trước khi xảy ra lũ, các đội ngũ YTCC đã tiến hành giám sát tình hình dịch tễ, dự báo và chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp có thể xảy ra.
   • Tuyên truyền và giáo dục cộng đồng: Công tác tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về các biện pháp phòng chống lũ lụt, vệ sinh cá nhân và bảo vệ sức khỏe đã được thực hiện nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân.
2. Ứng phó trong thời gian lũ:
   • Cấp cứu và chăm sóc y tế khẩn cấp: Cán bộ YTCC kết hợp cùng với cán bộ y tế cơ sở và chính quyền địa phương nhanh chóng triển khai các đội cấp cứu lưu động, cung cấp dịch vụ y tế khẩn cấp cho những người bị thương và hỗ trợ các ca cấp cứu do lũ lụt gây ra.
   • Quản lý môi trường và vệ sinh: Các biện pháp xử lý môi trường, cung cấp nước sạch và đảm bảo vệ sinh môi trường đã được thực hiện để ngăn ngừa bùng phát dịch bệnh trong điều kiện lũ lụt.
3. Khắc phục hậu quả sau lũ:
   • Giám sát và kiểm soát dịch bệnh: Sau khi nước rút, công tác giám sát dịch bệnh được tăng cường nhằm phát hiện sớm và kiểm soát các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ bùng phát như sốt xuất huyết, tiêu chảy, bệnh ngoài da...
   • Hỗ trợ tâm lý: Bên cạnh việc chăm sóc y tế, ngành YTCC cũng chú trọng đến việc hỗ trợ tâm lý cho người dân bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, giúp họ vượt qua những “cú sốc” về tinh thần để có thể nhanh chóng ổn định cuộc sống.
4. Phục hồi và tái thiết:
   • Xây dựng kế hoạch phục hồi: Ngành YTCC tham gia vào việc xây dựng và triển khai các kế hoạch phục hồi sau lũ, bao gồm khôi phục cơ sở hạ tầng y tế, đảm bảo cung cấp dịch vụ y tế liên tục cho người dân.
   • Đánh giá và rút kinh nghiệm: Sau khi tình hình ổn định, công tác đánh giá và rút kinh nghiệm từ tình huống khẩn cấp này sẽ giúp cải thiện khả năng ứng phó của ngành YTCC trong tương lai.

Phòng chống dịch bệnh mùa mưa lũ

Điều chỉnh về các chức năng YTCC thiết yếu (theo WHO)

Năm 2024, từ những bài học kinh nghiệm toàn cầu rút ra sau đại dịch, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã có những điều chỉnh về các chức năng YTCC thiết yếu. Trong đó nhấn mạnh các cập nhật về:

• Phòng bệnh và phát hiện sớm bệnh tật;
• Quản trị YTCC;
• Quản lý YTCC trong tình huống khẩn cấp, cụ thể là lập kế hoạch và thực hiện các hoạt động ứng phó cũng như phục hồi trong những tình huống YTCC khẩn cấp.

Ứng phó tình huống y tế khẩn khấp

Cập nhật chương trình đào tạo Cử nhân YTCC

Chương trình đào tạo Cử nhân YTCC của Trường Đại học Y tế công cộng đã được xây dựng dựa trên các chức năng của YTCC và thường xuyên điều chỉnh, cập nhật cho phù hợp với nhu cầu thực tế hoạt động của lĩnh vực này.

Năm 2019, trên cơ sở một nghiên cứu về chuẩn năng lực Cử nhân YTCC của nhà trường, Bộ Y tế đã ban hành bản Chuẩn năng lực nghề nghiệp cơ bản của Cử nhân YTCC. Theo đó, trong Chuẩn 3 có đề cập đến nội dung dự phòng và kiểm soát các vấn đề sức khỏe trong tình huống khẩn cấp.

Giai đoạn 2023-2024, nhà trường đã chủ trì xây dựng bản Chuẩn chương trình đào tạo Cử nhân YTCC và cập nhật thêm khối kiến thức liên quan đến phòng, chống và xử lý ban đầu các vấn đề sức khỏe thường gặp và trong tình huống y tế khẩn cấp.

Với mong muốn cập nhật kiến thức, mang lại giá trị cho đời sống xã hội - đặc biệt là trong các tình huống y tế khẩn cấp, chương trình Cử nhân Chính quy và Cử nhân Vừa học vừa làm YTCC tại Trường Đại học Y tế công cộng luôn được ghi nhận bởi giới chuyên môn và có uy tín hàng đầu tại Việt Nam.